Bugun...


Uzman Klinik Psikolog Pınar Tümbaş

facebook-paylas
Ekran bağımlılığı artıyor
Tarih: 01-06-2020 15:32:00 Güncelleme: 01-06-2020 20:46:00


Son yıllarda çocuklarda da artan teknoloji kullanımı, pandemi sürecinde çocukların evde kalması ile ekran bağımlılığına dönüşebilir. Okullara uzun bir ara verilecek olması da bu ihtimali artırıyor. Pandemi sürecinde her konuda kurallar esniyor fakat fazla esnerse, çocuğunuz ile iletişim bozulur ve çocuğunuza zarar vermiş olursunuz. Bu yüzden ekran sürelerini ideal ekran süresinden belli miktarda uzatmalısınız.

 

Çocukların teknolojik cihazları uygun olmayan süre, sıklık ve farklı duruş pozisyonlarında kullanmalarının gelişimsel problemler, kas-iskelet sistemi problemleri, fiziksel inaktivite, obezite ve uyku kalitesinde yetersizlik gibi sağlık riskleri doğurduğu görülmektedir.

 

Son zamanlarda, bilgisayar oyunları, televizyon, cep telefonu ve internet bağımlılığı gibi yeni davranışsal bağımlılıklar ortaya çıkmıştır. Davranışsal bağımlılık, olası sonuçları açısından son derece önemlidir. Televizyon, bilgisayar, internet, telefon gibi dijital teknolojilerle gelişen ve değişen sanal dünyanın çocuklar üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri hakkında tartışmalar ülkemizde de her geçen gün artmaktadır. Çocukların küçük yaşlarda teknolojiyle tanışmasının faydalarına işaret eden görüşlere karşın, bu teknolojinin doğru bir şekilde kullanılmaması durumunda çocukların gelişimine ve sağlığına zararlı olabileceğine dair bulgular mevcuttur.

Dijital teknoloji kullanımının olumsuz etkilerinden birisi de beyindeki ödül- ceza sistemini bozarak bağımlılığa neden olmasıdır. Bu yolla oluşan bağımlılığa “ödül yetmezliği sendromu” da denmektedir. Dijital teknoloji kullanımı da madde bağımlılığında olduğu gibi ödül yetmezliği sendromu oluşturabilmektedir. Bu nedenle çocuğun teknolojik cihazlara ulaşması zorlaştığında veya engellendiğinde bağımlılığa özgü davranışlar sergilemesine neden olabilmektedir.

Günde üç saat ekranda oyun oynayan çocukların MR’larındaki beyin görüntüleri madde bağımlılarıyla tamamen benziyor. Çünkü ekran karşısında salgılanan dopamin, alkol alanlarınkiyle aynı. Yani, ekran bağımlılığı alkol ve uyuşturucu bağımlılığı ile bire bir benzerlikler gösteriyor.

 

Bilgisayar, tablet ve akıllı telefon gibi modern teknolojik cihazların kullanımının da çocuklar için hem yararlı olduğu hem de sağlık riskleri taşıdığı yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır.

 

 

Teknoloji kullanımının bağımlılığa dönüşmemesi için ebeveynler neler yapabilir?

-Aileler çocukların yaşına, sağlık durumuna, karakterine ve gelişim seviyesine göre plan yaparak, çocuğun sağlıklı büyüme ve gelişmesi için dengeli beslenme, kaliteli uyku, yeterli fiziksel aktivite ve olumlu sosyal etkileşim gibi esasları uygulayabilmesini ve bunlardan yararlanabilmesini sağlamak için çaba göstermelidirler.

Ekran süresi

-Gün içerisinde toplam teknoloji kullanım süresi (televizyon, bilgisayar, tablet ve cep telefonu) yaşa göre sınırlandırılmalıdır.

0-2 yaş Bu çocuklar kesinlikle ekrandan uzak tutulmalı. 2-4 yaş Ekran başında 10 dakikadan fazla kalmaları beyni olumsuz etkiler.

4-6 yaş 30 dakika

6-10 yaş 45 dakika

11-14 yaş 1 saat

Lise çağında 2 saat olmalıdır.

-İki yaş ve altındaki çocukların ekran karşısına geçmemesine özen gösterilmelidir.

-Ebeveynler çocuklarının teknolojiyi uygun kullanım zamanı ve diğer aktiviteler arasında dengeyi sağlaması için kendi görev ve sorumluluklarının bilincinde olmalıdırlar.

-Çocukların ziyaret ettikleri internet siteleri ve sosyal medya kullanımı da dâhil olmak üzere, kullandıkları teknolojik cihazlar mutlaka takip edilmelidir.

-Ebeveynler kendi kullandıkları teknolojik cihazların da çocuklarının üzerinde olumsuz etkisi olabileceğinin farkında olmalıdırlar.

-Ebeveynlerin çocukla aktif olarak oynayacak vakit yaratmalıdır yok ise, o çocuğun başka bir yetişkin veya çocuk ile beraber oyun oynamasının önemli bir etmen olduğu bilinmelidir.

-Dört yaş altı çocukların teknolojik cihazlara maruz kalmak yerine yalnız başına oyun oynamasının, o çocuğun yaratıcı düşünme ve bireysel problem çözme becerileri geliştirmesine yardımcı olacağı bilinmelidir.

-Televizyon ve internetin çocuğun yatak odasından uzak tutulmasına dikkat edilmelidir.

-Çocuklarının teknolojik cihaz kullanımına izin verilecekse, bu cihazların kullanımı belirli kurallara tabi olmalıdır. Ebeveyn tarafından önerilen televizyon programları ve çocukların izlediği film ve video oyunları onların anlayabileceği şekilde tartışılabilir ve bu tartışmanın önemli bir aile değeri olduğu gösterilebilir.

-Cep telefonları da dâhil olmak üzere teknolojik cihazların kullanımını sınırlandırmak için yemek zamanı ve yatma zamanı “yasağı” uygulanabilir. Televizyon, bilgisayar oyunları, cep telefonları, internet ve sosyal medya kullanımı ile ilgili makul ama dayanaklı kurallar oluşturulabilir ve bu kurallardan taviz vermemeye özen gösterilebilir.

-Aileler çocuklarının kötü alışkanlıklarını en aza indirgemek, onların sağlığını, iyilik halini, sosyal/kişisel gelişimini ve akademik performansını olumsuz yönde etkileyebilecek geleneksel ve yeni teknolojik cihaz kullanımıyla ilgili sorunların farkında olmakla birlikte, bunları ele almak için sağlık çalışanlarıyla iş birliği içinde bulunma gerekliliğini unutmamalıdırlar.

Uzman Psikolog Pınar Tümbaş





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


nöbetçi eczaneler
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI